Kısırlık Nedir?
Bir yıl boyunca normal evlilik ilişkilerinde bulunulmasına rağmen gebe kalamamaya kısırlık denir.
Kısırlığın sebepleri nelerdir?
Kadına ait faktörler:
- Hormonsal durum bozuklukları veya düzenli ve sıhhatli yumurtlayamama
- Rahmin normal ve tüplerin açık olmaması
- Erkek ve kadın arasında immünolojik (bağışıklık sistemi ile ilgili) uyumsuzluk olması
Erkeğe ait faktörler:
- Normal genital organ yapısının olmaması
- Yeterli sayıda, harekette ve morfolojik yapıda spermin olmaması
Kadın Genital Organları:
- Vulva dış duvarlar
- Vagina kılıf
- Serviks rahim ağzı
- Uterus rahim
- Tüpler
- Over yumurtalık
Erkek Genital Organları:
- Testis Hayalar
- Duktus Referens Kanalları
- Prostat
- Uretra
- Penis
Kadınlarda Yumurta Gelişimi:
Kadın hayatında yumurta hücresinin ham hali embryonal 22 haftada 7 milyondur, bu en yüksek rakamdır, bu tarihten itibaren sürekli azalır doğumda 2 milyona ergenlikte 400 bine düşer.
Adet Düzeni Menstrüel Siklus:
Yumurta adetin 14. Gününde en olgun döllenebilir hale gelir ve ovulasyon (yumurtlama ile) yumurtalıktan karın boşluğuna atılır bu sırada rahim içi döllenen yumurtayı embriyoyu tutucu hazırlık yapar.
Nasıl Gebe Kalınır?
14.günde yumurta atılınca tüpler yakalar ve muhafaza eder. 48 saat içinde sperm buraya ulaşır ve yumurta kabuğunu delerek içeri girer ve döllenme olur. Döllenmiş yumurta (embriyo) yine tüpleri kullanarak 6 gün içinde rahme iner ve kendine en uygun yer olan tavan kısmına yerleşir. Bunun için tüplerin açık ve iç yüzlerinin normal olması gerekir.
Rahme Geldiğinde Embriyo:
Rahmin bu embriyoyu tutabilmesi için hazırlıklı olması (hormonsal ve iltihabi yönden) gerekir.
Neden Gebe Kalınamaz?
1. Rahimdeki anormallik veya tüp tıkanıklığı
2. Yumurtlama olmaması veya bozukluğu
3. Spermlerle ilgili sorunlar
Rahime Ait Anormallikler:
1. Çift rahim
2. Rahmin tek tarafının olmaması
3. Rahimde perde
Rahim Kanallarının Tıkalı Olması veya Yapışıklık:
Rahim ağzından verilen maddenin rahmi görünür hale getirmesi veya laparoskopi karnın içine girilerek bakma işlemi
Myom Rahim Uru Olması:
Gebeliğe tamamen engel olabilir veya düşük yaptırabilir. Urun gelişimine göre belirti verir.
Tüplerde Yapışıklık veye Endometriozis Varsa Dış Gebelik Olabilir:
1. Tüplerde
2. Yumurtalıkta
3. Batın Boşluğunda
Sperm Erkek Hücresi Bozuklukları:
1, Yeterli sayıda sperm olmaması
2. Düzgün ve hızlı hareketli spermlerin olmaması
3. Düzgün şekilli spermlerin olmaması
4. Spermleri taşıyan ortamın sıhhatli olmaması
Kısırlıkta Erkek Faktörü:
Erkek genital anatomi ve fizyolojisinin düzgün çalışmaması erkeklerin kısırlıktaki payını oluşturur.
Kadının Hormonsal Bozukluğunun Kısırlığa Etkileri:
Kadında hormonların düzgün çalışmaması adet düzeninin ve yumurtlamaların düzgün olmasına etki eder.
Kadında Hormon Bozukluğunun Sonuçları:
Kadında hormon bozukluğu aşırı kilo alımına sebep olur ve bu kiloların geri verilmesi gerekir, bazen ayrıca kıllanma da vardır.
Tedavi Yöntemleri:
Tedavi için öncelikle sorunun nerde oluştuğunun belirlenmesi ve bu sonuç doğrultusunda tedavi yapılması gerekir.
Hormon Bozukluğu ve Yumurtlama Tedavisi:
Değişik hap ve iğneler yardımıyla hem hormonal düzenleme hem de sıhhatli yumurtalama sağlanabilir.
Tüp Tıkanıklığı Tedavisi:
Çeşitli operasyonlarla yapışıklık ve tıkanıklık açılıp geçiş sağlanabilir.
Endrometriozis:
Rahmin içinde olan dokunun rahim dışı yerlerde yerleştirilmesi sonucu özellikle tüpler olmak üzere birçok yerde fonksiyon bozuklukları giderilebilir.
Erkek Üreme Bozukluklarına Yönelik Tedaviler:
Bazı türden sperm sayı ve şekil bozukluklarında hem ilaç tedavisi uygulanabilir hem de ameliyat gerekebilir.
İntrauterin İnseminasyon (Sperm Yıkama):
Spermler özel bazı ilaçlarla kuvvetlendirildikten sonra daha önceden hazırlanmış bayan hastaya özel bir kateterle verilmesi tedavisidir.
Tüp Bebek:
Kadının ilaçlarla bol miktarda yumurta yapmasının sağlanması ve o yumurtaların tıbbi yöntemlerle dışarı alınması ve dışarıda yumurtanın spermle döllendikten sonra oluşan embriyonun tekrar kadına verilmesi uygulamasıdır.
Prof. Dr. Mehmet Çolakoğlu
